सुम्निकु पारुकुदु एन्चेप्ला

बान्तवा राई भाषा

‘एनुखो ! एनुखो !’ (हेलो.. हेलो..)
‘एनुखो.. खादाङका तचेप्याङ ?’
‘उङका ए दिवा, हेन्खामादाङका आम चोदुम्छा नात्छाछा चेप्ङाङा ।’
‘ए … चोदुम्छा किरावा खाना ?’
‘जिउ.. दिवा ।’
‘ओन्कि चोदुम्छा ! नुन्येन ङे ?’
‘आन्कान खिमकोङदाओ ओन्ना नुन्येन्काङे । टेन्पाङदाओ द़क्छा-बुवाचिओ हाङदुम यायोक्ला (राजनैतिक पार्टी) अलोइसा कि खिमा-म्हुमा मच़याङ किना पोप्चिवा लिसाओ याआङ ।’
‘ओन्कि दिसु तुक्वा एन्चेप्ला तमेत्ताङ ओ ?’
‘ओ तायाङओ लालेनदा उङ साम्खामाङचि बुत्मा निकि मोलेन दिवा-दिमा च़क्निङा तधाचिछे हे निकि बुत्नाङनानिन ।’
‘नुवादिसाङे चोदुम्छा, आन्काच्या धाच्या । आम दिमा कोन्मा अऱनिन । मोन्ओसा आन्काच्या बुसितओ लेन्ङा याक्याङसा धाच्या ।’
‘नु दिवा ..।’
‘हान्ना आम्नुओ खम्बु यायोक्लाआ ओदा सुम्निकु पारुकु ओन्ङा ओ एन्चेप्लादुम तोङसुओसा, खानानिन बड्ढे नोत्नोत्वा तलिसिन्ओ त़याक्तिन्येन । आराङ आन्काउ छिदुङदाना वात्निओ यायोक्ला मान्याक्ओसा दिवादिमाचि माङमुखा योक्दा बुत्मा याकासिन्येन्का । छाप्लाहान खाइसुम हेदाछे मान्तालायाङ । मोत्नि ओसा खाऱङ्वा रङछ़ङकुवा साऩङदाङका सावानाम मुमा याक्ताङा ।’
‘अ… दिवा अनुच्छे, आम्नुओ छिदुङदाङे खम्बु यायोक्ला यायोक्खा याआङा खाङदे आइमिततारि लामच़ङ खोप्च़ङ (यातायात) लामछे थुङाचिआओ याक्टा । नुच्छे दिवा ओन एन्चेप्ला नुछाङ बड्ढे आलाङने य़ङमा दोत्याङ । अ दिवा, हृयाउ धेत्याओ बाङा काइला आत्छ़ धाखाराओ आम्नोदु लोन्टा हे माआङ ?’
‘ता थाङा चोदुम्छा ……। देवादेमा ओदा खादा युङचिन्चि नि लाम्सा, खाबात सेत्याङसा ता थाङाओ याक्ताङा । मो खाकिआ आम दिमाआ होप्पावा (चिया) दुङमा प़ किआ लाम खाङमेतु खाइसु । सेत्चावा काइला हेङमावा दोराङा निमाङ । दिमाआ खादा प़ किना ! मुयु खानानिन हेन्खामादा वात्नि हेङमावा खाबात दुङमाकि एमापेमा च़न वात्नि ओदा अयाक्निन ।
‘सुम्निकु पारुकुदु हेङमावा, खाबात अयाक्निन कि ?’
‘याक्याङ..। ओदाना ओक्टो ओइसाए दुङमादोत । अक्दु दुङनिनालो बड्ढे कालेन म़लात । अ चोदुम्छा, आम्नुओ हेन्खामा युत्नि खाचोइन्का हेदा…. खादा नुछे सेत्कावाचि ‘ड्रक्स’ निओ म़चाकिआ म़धाम स़याङओ, फान्टा-कामेत्छा अचु हिया मान्तोङचिकि असेत्नान्चिनओ, कामेत्छा ङाप्काङाप मच़याङ हेदा खिखावा मलिकिआ सेत्कासेत मच़याङओ । खोक्लि अहिप्ताकि पित्लुक्लुक्वा अमुवाकेसाओ खाम्योम्का । आम दिमासुत्दा स़ङ खोप्सि खाराच्या हेदा ख़स्सा त़ङताचु्वाओ खोक्लिना द्याको अताला-अताला खिम वात्नि दात्याङ ?’
‘अ दिवा, मोकोना ‘टुरिस्ट गेस्ट हाउस’ ए । मोदा आराङ खोक्लि याआङा ?’
‘अ चोदुम्छा, मो भ़ऱदा आम दिमासुत्दा आराङ ख़स्सा त़ङच्याङाच्याहेदा आम दिमाओ सुम्कातात खाप्छ़प फुत्ताखाराकिआ माखाराओ ।’
‘खाप्छ़प निओ दिए खा दिवा ?’
‘खानानिन आइमित जिमाला, सिमाला’ तय़ङनि मोकोङा । आम दिमाओना नउ आखे खाप्छ़प याआङा ।’
‘दिमाआ मोनलेङ मान्माकेदामा ओन्कि आइमित उङका तोक्मा खाङदे छेन्बि ओना पोरिचोङचोङ लिसा याक्ताओ याक्ताङा ।’ ‘पोरिचोङचोङना माआङ, बाखाआ भुक्मान्चिन ओन त़लिसा याक्ताओ याआङा ।’
‘मो देत्नि ?’
ओ खाप्छ़प काख़ ख़स्सावाचिआ नसेरिन । ओन्कि बाखाआ भुक्मान्चिन अलिनिन कि द्या लि ?’
‘दिवा, सुम्निकु पारुकुनाओ टिभिदा देम्खाछे अदात्निन, अलोन्निन ?’
‘मोना आम्नोओ दाखुङदि माङपाआ सिच्चिलोङ, सुवालोङ, खाङमालाम निओ मसिन मेत्मा ऱनालो ओन खानानिन खाङमेत्मा ततोक्तुम । मो मसिन मेत्कावा अक्तात नुचङ, दाखुङदि माङपा पारुकुदाङका छुत्मा नि य़ङ बानाओ याआङ ।’
‘खोन्नालो इन्टरनेट छे अकुउन मोलोक ?’
‘अकुउन । ओ इन्टरनेट पारुकुसुद्दा तोङनालो हेन्खामादा ओ हाङछाचिआना सुम्निकु पारुकुना ङाक्सि चाम्किआ अहोअ्वा केसिन ओइसा अमुखान ।’
‘एनुखो …… दिवा ….. एनुखो ।’

(एन्चेप्ला य़ङ डाङसा)

सुम्निकु पारुदाङका दिवा दिमा ता युवाचि
‘सेवान्ने दिवादिमा !’
‘सोवा ओनइ चोदुम्छा ।’
‘ओन्कि चोदुम्छा ! नाम्मित छुन्छाचि ?’
‘म़बान्याङ, ए म़ताला साकुदिवा साकुदिमा सेवा मुवानुम ।’
‘सेवा ओनइ दिवा दिमा ! सेवा ओनइ साकुदिवा साकुदिमा !!’
‘सेवा ओनइ ।’
‘ए… खोङे नाम्मित ?’
‘अ दिवा । खिमकोङदाङे वाङनि्येन्का ।’
‘नुच्छे चोदुम्छा, आम दिमानेन अहोत्ता युङसाच्या ।’
‘ओयात्निङा युङाचिनाङ दिवादिमा ।’
‘चोदुम्छा ! ओ लुपुक्पुक्वा याकओ थ़ङखा दिए खा ?’
‘सोफा निओ ओकोङा ।’
‘आराङ आन्काओ छिदुङदाना गुन्द्रि, राडि निओ ठ़ङमा याक्ताङा । आइमित्ना ओइसा दिओ दि मोलोक आन्कान वात्निओ चुन्थिरिरि खोक्पा-खोक्मा निम्पाङना नुयाङ्ङा ।’
‘ए… लभ्लिओ अमा…! ओदा दिवादिमाओ निम्पाङ हुवासुप (हार्ड ड्रिङ्क्स) लेन्तु बात्तुखो ?’
‘चोदुम्छा ! ओ हार्ड डि्रङ्क्स निओ दिएखा ? दिवा दिमाचिआ दुङमाओ अनुवाक ब्रान्ड हेङमावा दुङमा लि ।’
‘खोन्नालो अक्चिलोक छेम्मा प़निखाङ ।’ दिवाआ दुङुकि, ‘चोदुम्छा ओना बारावा-आम्पिवा ओइसा मान्लु । अदुङऩङ, आम दिमाछे अदुङ्निन ।’
‘दिवा…! बारावा-आम्पिवा निओ दिएखा ?’
‘हान मोन्छे तसिन्नान ? माङ मुन्येन्ओ बेन सोलोन्वादा ल़क्माय़ङ खाबात ।’
‘दिवा ! आन्कान्काना बोप्खा ओन्कि साम्पिचा ओन लक्तुम्का ।’
‘मोङे सोलोन्वादा ल़क्तुम्नालो बारावा-आम्पिवा लि ।’
‘ए… मोना माङकोलेन माङ मुङ्योङ योक्दा प़नानिन नि । ओ योक्दाए दि तदुङनि निकिए मोलोक ।’
‘ए… खोन्नालो जुस दुङाचि नाङ !’
‘हान मो जुस निओ दिए ?’
‘स़ङसिवाचिओ अवा ।’
‘आराङ आन्कान्काना स़ङसिवाचिओ अवा भिलुम्काकि चुका लोइसुम्योम्काओ याक्टाङा । मोहाउ चुकाना अदुङिमिन्का ।’
‘खोन्नालो दिवादिमा दित्छे दुङमा तछुन्तिन ।’
‘ए लभ्लिआ अमा ! दिवादिमा निम्पाङ चानुओ चिकेन करि सुद्दा चा भाङसाए ।’
‘चोदुम्छा ! ऩङछे दि-दि तयुङसुम्ओ ? लभ्लि निकि आराङना युमबुङमा, आङबुङमा, ऩङाबुङमा, नायुमा वात्निए म़ना बुत्तिन्येन्का । मो चिकन करि नि तय़ङ्ओ दिएखा ? आराङना, छुबाक्सा, साङ्वासा, वासा, वाचिप्पा ए यङनि्येन्का ।’
‘ए दिवाआ तय़ङनि्ओ मो वाओ ह़त्माय़ङ अमुवादा असा खोक्माकि चाय़ङसुद्दा भाङमायङ ?’
‘खोङे मोलोक चोदुम्छा ।’
‘आइमित्ना मो लोकोटा वात्नि भाङमाय़ङना चिकन चिप्पा निए यङिन्का ।’
‘लउ मोलोक चोदुम्छा, आराङ आन्काउ छिदुङदाओ आइमित आम्नुओ छिदुङदाओ युङमा, चामा, दुङमा, हान्मा, दिच्छे अतोङनिनिनओ याक्याङ ।’
‘दिवा आच्छ़ एन्चेप्लादा हान्ताचिओ बेन धाङसा खाराहे दिवाआ तक़प्ट़म्ओ ?’
‘माआङ चोदुम्छा ! हेन्खामादाओ हाङछाचिसुद्दा बड्ढे हान्मा पारुकु एन्चेप्ला अचोम्लाआ मप़निन ।’
‘हान दिवादिमा, चा चान्किना इम्सिन्ने । तहोत्तिन युङसिन । माङकोलेन अवाय़ङदाङका माङ ल़क्मा काचि मुमा दोत्याङ । हान आलाङ मेत्तानिन ।’
‘जिउ चोदुम्छा ।’

खादारा अवायङ लिसा
‘दिवादिमाओ कुम़ङ्वा चाअ्वाआ ङाल़ङ तेवानिन कि साम्खा यात्निङा युङन्नेनाङ ।’
‘नुयाङ चोदुम्छा । ओन्कि आम साम्खालुङचि ओचिङाओ ?’
‘जिउ दिवा ।’
‘ओन्कि सुम्कातात लुङचि थुङमायङ याक्मा दोराङाओ । मो मात्द़ङकि द्याको छुम्पु ओइसाओ अयदाङका मि लेत्याङओ ।’
‘दिवा । स़ङ अतोक्तिमिन मिच़ङक़य़क लोङमा आअ्वा दित्छे अतोक्तिमिन । खोन्ओसा ग्यास नि ओदाङका चा भाङसिन चान्का । नोत्लोछे याआङ । तुङखुछे अलुनिन । ओन्कि ओ ग्यास साम्खा यात्निङा युङन्नेनाङ ।’
‘लउ तसेत्नि मोलोक, आराङ दिवादिमा माङदा बुत्तिन्का हेदा ङाक्सि बाक्ओ तोत्ला ठ़ङसिन्काकि युङसुम्योम्का । हान ओ दिखा कागाता वात्नि ?’
‘देकिना दिवा ? ङाक्सि बाअ्वादाङकाना ओ कागाता खान्नु माआङ ?’
‘लउ लउ लउ.. आम सोलोन्वा मात्द़ङ ?’
‘वाबुप दिवा ?’
‘आइमित वाबुप अतोक्तिमिन्कि आअ्वाओ बतला युङसुङओ नि । वाबुपदाङका बतला खान्नु माआङ ?’
‘लउ मोक चोदुम्छा, आम्नुओ छिदुङदा दिदि तच़न तमुन । ओ अयुङखा मात्द़ङओ साम्खादा राक्काभाला उङकाना युङ्ङा । आम दिमाना युङमा अरनिन ओनइ ।’

(दिवा दिमा सोप्योङ मु्वाचिकिआ)
‘चोदुम्छा ! ओदा आम दिमा ए खासेन्याङ ।’
‘नाम्मित दिसो थरा, पाछा, साम्मेतओ ?’
‘ए दिवा, उङकाछे आखोमाङ लोमा मान्तेसुङ । दिवा दिमाचिआछे मान्सेन त़दानि । नाम्मितछाना किरावामा माआङकि निऱङ्छाए मोलो ।’
‘खोन्नालो मासित चाखाङदाङका तलोइसुमओ ?’
‘चाखाङ मासितदाङका आइमित साङाछे चाखाङ ऩचानिन । उङकाछे अचाऩङ ।’
‘लउ तसेत्नि चोदुम्छा । आन्कान किरावाछाआ निऱङछा नाम्मित तारिन्नालो दस भुङओ अवास-अवास, उपाछा-उपाछा किरावा अढुवाचि बुत्माचिकिना नाम्मित मासित चाखाङदाङका लोन्मादोत । किरावा यायोक्ला यायोक्खादा खा सेन्सि, तुप्सि मान्खात त़दा ? हान नाम्मितछा मासित चाखाङदाङका मान्लोनत़दो ओसा ओ साम्खा माङदा युङमा अरचुन्का । आम मिन्मा युङमा युङचुवा नुछे पारुकुआ लाम मछेक्खान । लामा खात्मा अरचुन्का । देमुम्कि, हान ओ झारा काचि किरावा यायोक्लादा खाराकि खा सेना, तुप्ता ओन्कि काचि मु चिउ । अ मोन्लेङ ओ ग्यास साम्खा माआङ, सुम्कातात लुङचिङा थुङसुचि । कागता माआङ, तोत्लाङे थ़ङसु, मोन तमुनालो आन्काचिआ आन्चु ऩङा नो ।’
‘खोन्नालो आइ माङ मान्मुदामा ?’
‘अ.. खो य़ङ्ङा । आम बोतला माआङ सोलोन्वाङे युङसु । सुबिचोङ, वाताप्माचा, कोम्बि झारा लामु युङसुचि ।’
‘दिवा, कोम्बि निओ खुर्पा ओन्कि सुबिचोङ वाताप्माचा निओ ?’
‘मारा… बेछुक, चाय़ङ, खुर्पा माआङ चित्को यारि वेङमाओ ।’
‘मो कोम्बिआङे यारि वेङमा ? रेम्बो छुरिआ अनुनिन ?’
‘अ चोदुम्छा, उङकाना कोम्बित ओन सिन्तुङ्योङ । मो रेम्बो सेम्बो दित्छे असिन्ऩङ । बड्ढे य़ङ लिसा, उङ नाप्मा छे लुयाङ, हान खात्च्या । माआङ दिवा, कुम़ङ्वा होप्ताचि खाराचि नाङ ।’
‘द्याको कुम़ङ्वा ? मो आखोमाङ वात्निओ हार्ड ड्रिङ्स जुस निओना अदुङचुन्का । याक्याङनालो कुसाओ होप्पावा नुछे नु ।’
‘नु दिवा, दिवादिमा छोङसि उङकाछे खात्ङा धानितारि ।’
‘अदोत्निन चोदुम्छा अदोत्निन । सुम्निकु पारुकु लामदा खाना खात्मा तऱनान ।’
‘लाम मोन्को खात्मा अरन्मिनओ याआङ ?’
‘माङपा पारु खात निओना तएनु युङसु चोदुम्छा ? मोहात्निओ लामङे सुम्निकु पारुकुलाम छेन्चोक्ले लाम ।’
‘ओन्कि दिवा, मो छेन्चोक्ले लामङे तेन्जिङ, हिलारि चोमोलुङमादु लोन्ताचिओ ?’
‘आइमित्ना देम्ओ देम मलोन्ताचिआ ।’
‘मो म़तालायाङओ चोम्चोरिभेन्ना हेन्खामाङे य़ङनि । मोदाङकाछे धात्नि सुम्निकु पारुकु निओ खात्मादोत ।’
‘ओन्कि खाउलाम्पा त़खाच्चि मोलोक इ ?’
‘रङरि लावा लिसिन्कि ।’
‘कुम़ङ्वाछे दुङाचुवा, हान खात्च्या ।’
‘नु दिवा, उङका लादेङ एन्चेप्ला मुना ।’
‘आलाङने ।’

कालेबुङ, भारत

साभार : बुङ्वाखा पूर्णाङ्क ११६ (कार्तिक, २०७१), सौजन्य : पदम राई

 क्याटेगोरीः राई