ल्हु–ल्हो खमा छ्याँव आछ्याँव ल्होझगो


गुरुङ भाषा । रविन तमू

 

ल्हो तोव: त–ल्हो

पुष १५ देखुन ल्हो तोसी, ल्हु–ल्हो खसी त–ल्हो ह्यामो तलई तमू क्युइरी ल्हो तोवा भिमो । छले खव ल्हो तोवा नी ल्हो खवा १२ बर्षरी तिप्ले त्हान म्यारी छार ल्हो खमो चुलई ल्होछार(ल्हो तोव÷स्यारवा) भिमो । ह्याव ल्हो १२ बर्षरी म्यारी फेरी खमो च त्हिा १२ वर्ष तमो । छनलसी १२ वर्षरी ल्हु–ल्हो खैनमो त्होर खव ल्हु ल्होछार भिमो । चलई ङाँ तत्वझगो मध्ये सिँ (काठ) तत्वरी किमई चुलई सीँ ल्हु ल्होछार सुदे भिमो ।

छले घ्रि ल्हो ह्याव धै घ्रि ल्हो खमईले ल्होकोररी छ्याँव आछ्याव तमो । चई लमई ल्हु–ल्हो खमा छ्याँव ल्हो च्ह्या–ल्हो नी सप्ह्रि–ल्हो बाहेक अपुर ल्हो ल्हु, ल्वों, व्हि, धै फो ल्होर्वे म्हिमेलई आछ्याँव म्रोइमको । भिस्याँ मुप्ह्रि नी खिल्हो मध्यम मो ।

स्यारवा ल्हो: ल्हु–ल्हो

चु ल्हु–ल्हो खमा योव प्हसेझगो त्हान ल्हु–ल्हो तमो भिस्या । च कोलो झगोलई खै कोमइले च्ह्या–ल्हो नी सप्ह्रि–ल्होर्वे आपा आमा मुव कोलो या म्हिमेईजी वैm कोमिवा छ्याँव तमो । ल्हु–ल्हो खमा चु ल्होलई म्हाजो धै वर्ष त्हिई लिस्योरी तोइन तोई ह्रिं सोक धै स्यो स्यों चिन्ता तैन तमो । आउह्युल ह्याव बर्जित तमो । खेव प्ह्रिवरी बाधा अड्चन तल खाँमो । आछ्याँव ग्रहल ल्हेयाँ प्रभाव तमो । ह्यों ह्याव, मान हानी तल खाँमो । चु ल्हु–ल्होर्वे २५, ४९, ७३ वर्षरी प्रव पिउँच्ह नी १३, ३७, ६१, ८५ वर्षरी प्रव म्रिस्योमेलई आछ्याँव त्हि मो । घुम्टोरी टिइमो । त्हि योनन् जानमेलई खेगीमेनी छेनाले ङ्ह्योप्रे लसी त्हें पूजा लल परिमो । छलस्या छ्याँव सुभ भालो तमो । ओल्ग्या, ताग्र्या सेझगो अफाप तमो । नव छव तदिमो । प्ल्ह ह्योमो । आयु रिपा ललतुम् । म्लोग्या कोइ थेसी ग्रह थोल तोम् । उत्तर दिशा बर्जित तमो ।

छनलसी १३, ३७, ६१, ८५ बर्षरी प्रव प्युच्ह नी २५, ४९, ७३ वर्षरी प्रव म्रिस्योझगोलई सुदे चु त्हिर अशुभ म्रोमो । सप्ह्रि नी त–ल्हो नी चु चु ल्हो सत्रु सम्बन्ध तमो । च्योइले आह्यादो । क्यु, खोलानाला, नदी झगोरी जोगिदिदो । तार सै, माछा अफाप तमो । सिव म्हव क्ल्होरी आह्यादो । साउनई महिना वर्जित तमो । क्रोल तुव त्हि खलखाँमो ।

छ्याँव ल्हो झगो: च्ह्या–ल्हो नी सप्ह्री–ल्हो

ल्हु–ल्हो खमानी बालोन च्ह्या नी सप्ह्री–ल्होलई छ्याँव (शुभ) म्हादिमो । छतसी चु ल्हु–ल्होरी योव कोलोमेलई कैं कोंवा लमाई चु ल्हो ङ्हि च्ह्या नी सप्ह्रि–ल्हो सगुनी छ्याँव ल्होझगोई योआइले लस्या छ्याँव म्हादिमो । छनलसी स्यो स्यो अपुर छ्याँव वmे सुरु लल परिस्याँ सुदे चु ङ्हि योंआइले लस्या छ्याँव ह्यादिमो । ल्हो खमा त्हि न्होरा चु ल्हो ङ्हिलई छ्याँव तमो ।

आछ्याँव ल्हो झगो

ल्वों–ल्हो:

चु ल्हु–ल्हो खमानी बालोन ल्वों–ल्होलई अशुभ त्हि म्रो म्रोइ खवमो । सैं मैव आयोव, शत्रुझगो म्रोमो । असारई महिना बर्जित तमो । सिव म्हव क्ल्होरी ह्याल आत । १९, ४३, ६७, ९१ वर्षवेझगालई स्यार नी न्हुइले बर्जित तमो । छार हतियार आओलेदो । प्ल्ह ह्याल खाँमो । आउह्युलरी ह्याव बर्जित तमो । प्होगी नेगी तल खाँमो । ह्रोंसै मैव वmेरी बाधा तलै । अगती बायो नी रिमसानल दोष ल्हैदिल खामो । री तुलदो या त्हि ङ्होसी मोज सैदो । ७, ३१, ५५, ७९, ९१ वर्षर्वेझगोलई स्यार बर्जित मो ।

व्ही–ल्हो नी फो–ल्हो:

ल्हु–ल्हो खमा व्ही–लहो नी फो–ल्होमेलई आछ्याँव तमो । सैन्होरी चिन्ताजी सतिदिमो । टोलासी आटिदो । आउह्युल आप्रदो आछ्याँव तमो । स्वास्थ्यरी गड्वडी तमो । ल्येयाँ जसो फैलु कुलपितृदेवता नी कालोन नागई सुले दोष म्रोमो ।

व्ही–ल्होर्वे ५, २९, ५३, ७७ बर्षर्वे प्युच्हझगो नी १७, ४१, ६५, ८९ बर्षर्वे च्हमेरी धै फो–ल्होर्वे २१, ४५, ५७, ९३ बर्षर्वे प्युचह नी ९, ३३, ५७, ८१ बर्षर्वे च्हमेरीझगोल मिग्ली धि मुमइले क्रोल तुमो । क्यु, स्यो, नदी समूदरी तर्दिमा छेनाले जोगिदिल तुम् । ताग्या से, तागा स्या आचदो । सिव म्हव तव क्ल्होरी आह्यास्या छेयाँव तमो । साउनई महिना बर्जित तमाइले बर्जित दोषल त्हें, को पुजालसी जन्त्र खेदो । आउह्युलरी बर्जित मो । खेव प्ह्रिवरी आछ्याँव तल खाँमो । ङो मोइ लदो । जन्त्र खेस्या छ्याव तमो ।

छनलसी १७, ४१, ६५, ८९ बर्षर्वे प्युच्ह नी ५, २९, ५३, ७७ बर्षर्वे च्हमेरी धै ९, ३३, ५७, ८१ बर्षर्वे प्युच्ह नी २१, ४५, ५७, ९३ बर्षरी प्रव च्हमेरीझगो घुम्टो धीरी मुमइले नवछव आतलै विल आखाँ । अरुई दश ग्रहजी वmेल सुदे खाँमो । प्लह ह्याव डर तमो, प्ल्ह उइदो । च्योइ बर्जित तमो । ओल्ग्या, ताग्र्या सत्रु तमो । ङ्है तलै खाँमो । छेनाले ङह्यो प्रेव लसी खेगी गुरुमेई भिव सल्ला अनुसार त्हें पूजा लदो ।

मध्यम ल्होझगो: मुप्ह्री –ल्हो

ल्हु–ल्हो वर्षरी मुप्ह्री–ल्होर्वे प्युच्ह म्हिमेझगो मध्ये ४ २८, ५२, ७६ वर्षरी प्रवमेलई भदौइ महिन बर्जित तमो । टुटदिव फत्तिब न्होव समानझगो आथेनो । प्लह ह्याल खामो प्लह हुइदो । छनलसी १६, ४०, ६४, ८८ बर्षर्वे प्युउच्हलई फागुनई महिना बर्जित तमो । प्ल्ह ह्यासी नवछव तल खाँमो तमो । छनलसी ४, २८, ५२, ७६ बर्षर्वे प्रवर च्हमेरीमेलई चैतई महनिा बर्जित तमो । नव छव तलै । आयु रिपा लदो । धि रखावार ललतुमो । क्युरी, प्रोरी, मिर जोगेदिल तोमो । सै आमेव सै आचदो । छार धि आलदो । बसाईँ आह्यालो । प्ररी प्रमा छेनाले प्रदो । मोज तलै खामो, री तुलदो मोज सैदो छ्याँव तमो । छनलसी १६, ४०, ६४, ८८ वर्षर्वे च्हमेरीमेलई मंसीरई महिना बर्जित मो । च्योई बर्जित तमो । धिर्वे जाननी फ्रेसी आटिदो ।

खी–ल्हो

ल्हु–ल्हो बर्ष खि–ल्होर्वे १०, ३४, ५८ नी ८२ वर्षर्वे प्युच्हल धै मुप्ह्रि–ल्होर्वे ४, २८, ५२, ७६ बर्षेवे च्हमेरीमेलई चैतको महनिा बर्जित मो । नव छव तलै । आयु रिपा लदो । धि रखबार लतो । क्यु, प्रोर, मिर जोगेदिदो । सैं आङ्हाव सै आचदो । छार धि आलदो । बसाईं आह्यादो । पेरी प्रमा छेनाले प्रदो । मोज तलै खामो, री तुलदो मोज सेदो छ्याँव तमो । छनलसी २२, ४६, ७०, ९४ बर्षर्वे प्युच्हलई सुदे मुप्ह्रि–ल्होर्वे १६, ४०, ६४, ८८ वर्षर्वे च्हमेरीलई धुम मंसीरई महिना बर्जित मो । च्योई बर्जित मो । च्योई बर्जित तमो । धिर्वे जाननी फ्रेसी आटिदो ।

छनलसी १०, ३४, ५८ नी ८२ बर्षेर्वे च्हमेरीलई मुप्ह्रि–ल्होर्वे ४ २८, ५२, ७६ वर्षरी प्रव प्युच्हझगोलई धुम भदौई महिन बर्जित मो । फतीब न्होव सै आथेनो । प्ल्ह ह्याल खाँमो, प्ल्ह हुइदो । छनलसी २२, ४६, ७०, ९४ बर्षर्वे च्हमेरीलई सुदे मुप्ह्रि–ल्होर्वे १६, ४०, ६४, ८८ बर्षर्वे प्युच्हलई धुम फागुनई महिना बर्जित तमो । प्ल्ह ह्यासी नव छव तमो । प्ल्ह हुइल तोमो ।

त्होंव ताँ: क्होरी भिव ताँरी छ्याँव आछ्याँव ल्होर्बे म्हिमेइ बर्षे घ्रिर छ्याँव आछ्याँव तोन प्रभाव तलैसुदे आतिदिल आत तले भिस्याँ चै समाधन खैलसिन तमो । छतसी चै समाधानई ल्हागिर ह्रोसैं हुइर मुव योंव खेगी पच्यू, क्हेबृ धै लम नी छेनाले ङ्होप्रे लसी सरसल्लाह लसी ल्हु–ल्हो खव ओसान्न पार्ग त्हेँ, ङ्है त्हेँ, ग्रह शान्ती, होम, धुम त्हें लस्याँ छ्याँव तमो ।

साभारः गोरखापत्र, २०७१ पुस १० गते, लेख सौजन्यः अनिता तमू ।

सम्बन्धित लेखहरु

 क्याटेगोरीः गुरुङ्ग