नेवा: भाय् छ्यलीपिं म्हो जुया वन


राेशन श्रेष्ठ
छेँय् छेँय् नेवा: भाय् मल्हात धा:सा झन झन नेवा: भाय् छ्यलीपिं म्हो जुया वन ।
आ: गथे याये?
थ्व न्ह्यस: नेवा: भाय् म्वाका: तयेमा: धाइपिं सकसिगु नं न्ह्यपुइ दु ।
जि नेवा: भाय् बाँलाक स:म्ह मखु । यक्व पासापिन्सं स्यू कि, न्हापा ला जि झन खँय् भाय् जक ल्हाये स:म्ह । छफुति हे नेवा: भाय् मस:गुलिं नेवा: पासापिंन्सं छखे तइम्ह । लिपा पासाभाइपिनि संगत, खल: पुच: अले नेवा: भाय् ल्हायेगु सयेकु सयेकु वना ल्हाये सइवल । जिं छगू नीति ज्वना – “नेवा: पासा नाप नेवा:भासं हे खँ ल्हायेगु कुत: यायेगु” थ्व नीति तस्कं ग्वहालि यात ।
जिगु छगू इनाप: ~~~~~~~~~ छि नं सुं नेवा: नापलात धा:सा फयाँ फत्तले नेवा:भासं हे खँ ल्हायेगु कुत: याना दिसँ । खँ त्या:जिइके मफुसा मेगु भाय् छ्यलेगु ला दु हे दु नि । नेवा:भाय् छक्व: कुत:ला याना स्वयादिसँ ।
~~~~~~~~~
जि तिरिमय्‌जु नं नेवा: भाय् छफुति हे ल्हाये मस: । जिमिगु इहिपा लिपा तिरिमय्‌जुयात निनिनाप खँ ल्हायेमाल कि आपद जुइगु । निनि अबलय् खँय् भाय् छफुति हे मस: । भाय् मथुया ल्हा:भाय् याना लातापिं थें याना खँ ब्याके मा: । थथे निनि व भिन्चा-भौमय्‌जु खँ ल्हाना च्वंगु खनीबलय् सकलें इति इति न्हिली । जिपिं परदेसय् वनेवं ल्हा:भाय् याना खँ ल्हाना च्वनेम्वा:ल । अथे जूसा नं नेवा:भाय् गुलि फु उली बुलुहुँ बुलुहुँ स्यनेगु सयेकेगु कुत: यानाच्वना । दँ दँ तक बुलुहुँ बुलुहुँ कुत: या यां आ: तिरिमय्‌जु नेवा:भासं खँ ल्हा:गु यक्व धयाथें थुइम्ह जुइ धुंकल । लिस: बिइत अज नं थाकु धका पासापिन्सं स्यू । तर न्हापासिबे ला यक्व यक्व हे भाय् सयेधुंकल ।
जिगु निगूगु इनाप: ~~~~~~~~~~~ भाय् मस:पिं नेवा: छि नाप दु सा, “थ्वं नेवा:भाय् मस:” धका बेवास्ता याना दी मते । गुलि फु उलि स्यनेगु कुत: यानादिसँ । न्ह्यागु खँ जुइबलय् नं “नेवा:भासं थथे थथे धाइ” धका कना हे च्वनेगु बानी याना दिसँ । झिगू खँ कनेबलय् छगू जक खँ छ्यनय् दुहाँ वन धा:सा नं प्रगति हे ख: धका नुगलय् तयादिसँ । नेवा: भाय् मस:पिन्त हेबाय् चबाय् यानादीमते ।
~~~~~~~~~~~
नेवा:भासं ल्हानागु खँ थुइम्ह तिरिमय्‌जु जूसा नं दँ दँ तक जिपिं खँय् भासं हे खँ ल्हायेगु बानी जुया छेँय् दुने नेवा:भाय् छ्यलेत तसकं थाकु । म्ह स्यूबलय् निसें ल्हानाच्वनागु भाय् काचाक्क म्हुतुइ पिज्वया हे च्वनी । अले छगू भासं न्ववा:गुया लिस: मेगु भासं बिइगु नं उली अ:पु मजू खनी । थथे जुया जिपिं खँय् भासं खँ ल्हानाच्वंगु खन कि पासापिं, छेँज:पिं व थ:थितिपिन्सं जिमित: ध्याचु नं नकिइ “मे पिन्त नेवा: भाय् ल्हायेमा: धका हाला जुइम्ह, छ थ: हे नेवा: भाय् मल्हा: । थ्व ला तस्कं मजिल ।”
ख: यक्व हे कुत: याना । तर बानी छक्व: जुल कि त्वा:थलेत थुलिमछि थाकुइ य: धका: थ:त परेजुल कि जक हे थुइगु ख: ।
जिपिं ला न्हापानिसें नेवा:भाय् मस:पिं जुल । परदेसय् च्वना नेवा: भाय् ल्हाइपिं सुं मदुथाय् च्वनां थ:पिं निम्ह जक च्वना सयेकेगु स्यनेगु यायां भाय् सयेकेगु कुत: याना च्वनापिं । थथे याना भाय् सयेकेगु गुलि थाकु धका: व यायेनंपिन्सं जक स्यू ।
तर नेपालय् स्वयादिसँ । नेवा:भाय् ल्हाये स:पिं ज:ख: यक्व हे दु, न्हापा न्हापा नेवा:भाय् ल्हाना च्वनेगु बानी नं दु, नेवा:भाय् ल्हायेमाल धा:सा खुरुरुरु ल्हाये फुपिं छेँज: दु । उलिमछि सकारात्मक वातावरण दुसांतबि नं नेवा: भाय् त्व:ता खँय् भाय् ल्हानाच्वनीपिं नेवा:त यक्व यक्व दयावल । अझ थौं कन्हय् नेवा:भाय् स:पिं नेवा:यात नेवा:भासं न्ह्यस: त:सा नं लिस: खँय् भासं बिया हइच्वनी । छु जूगु थ्व?
बरु परदेसय् थौंकन्हय् नेवा:तसें धमाधम नेवा:भाय् ल्हायेगु यानाच्वंगु दु । नेपालय् नेवा: भाय् स:सा नं मल्हाइपिं तर बिदेश वया: ‘नेवा: भाय् ल्हायेमा:’ धका थूइका काइपिं नेवा: त यक्व दु । छेँय् अजि अजा पिं जक नेवा:भाय् ल्हाइगु न्यनात:पिं नेवा:त नेपालय् “जि नेवा: भाय् मस:” धाधां मेमेगु भाय् ल्हाना जूसां परदेसय् च्वना धमाधम नेवा:भाय् ल्हायेगु यानाह:गु दु । इमिसं नेवा:भाय् मस:गु मखु, खाली मछ्य:गु जक ख: ।
अथे हे, नेपालय् थ:गु छेँय् दुने नेवा:भाय् ल्हाइपिं, तर पिने “भाय् व: धाइ” धका: मछाला: न्ह्याबलें खँय् भाय् ल्हानाजुइपिं नेवा:त दु । इमित थ:गु लवजया लघुताभाष जक जूगु ख:, भाय् मस:गु मखु । अजा:पिं नेवा:त नं परदेसय् वया: “थ:गु नेवा:भाय् छ्यलेमा:, लवज धयागु थ:गु पहिचानया गर्व ख:” धका थुइवं धमाधम नेवा:भाय् ल्हायेगु यानाच्वंगु दु ।
परदेसय् नेवा:भाय् छ्यलेत दकलय् थाकुइगु धयागु इमित ख: गुम्हेसिनं “नेपालय् नं छफुति हे नेवा:भाय् सयेके मखन , परदेसय् नेवा:भाय् सयेकेत नं वातावरण मदयावन” । जिपिं नं थथे हे ख: । बानि मदुगु भाय् छ्यलेत गथे या:सा जिइ धका कुत: यायां जिमिसं आ: छगू नियम दयेका ।
‘छेेँय् दुने नेवा:भासं न्वमवात कि बं (जरिवाना) पुइकेगु’
ह: थ्व नियम दयेकागु दिनं निसें जिमिसं छेँय् नेवा:भाय् यक्व यक्व ल्हायेगु बानी जुया वनाच्वंगु दु । नेवा: भाय् मस: धयागु दु हे दु । मिले मजू धयागु दु हे दु । निन्हु प्यन्हु दुने भाय् सइगु नं मखु । तर कुत: जिमिसं याना हे च्वनातिनि ।
जिगु स्वंगूगु इनाप: ~~~~~~~~~~~ बं (जरीवाना) तोकेयाना, बं (जरीवाना) पुइका: हे जूसा नं छेँय् छेँय् नेवा: भाय् ल्हायेगु कुत: त्व:ता: दिइमते । बं पुइका मुंकागु धिबा गन छ्यलेगु व ला छिकपिनिगु थ:गु इच्छा जुल । तर थ:पिन्सं थथे यायेगु बानी यात धा:सा दँ दँ तक नालेमफुगु बानी नं बुलुहुँ नाला यंके फइगु जुयाच्वन ।
~~~~~~~~~~~
भाय् थपू यानातयेत थजा:गु थी थी नियम छ्यलेगु चलन मेमेपिन्सं नं यानाच्वंगु दु । छन्हु थ्व विषयसं खँ जूबलय् भाजु त्रिभुवन तुलाधर दाजुं धयादीगु ख: कि थथे ‘रेस्ट्रिक्टिव पोलिसि’ मदयेकुतले बानी हिइका यंकेत तस्कं थाकु । वय्‌कलं छम्ह चाइनिज पासाया दसू बियादिल । इमिगु छेँय् नियम दु हँ ।
‘भुतुलि दुने चाइनिज भाय् हे ल्हाये मा:’ ।
अले इमिगु छेँय् नये त्वने हजि धका: यदि सुनां चाइनिज भासं मधाल धा:सा नसा त्वंसा चू लाइ मखु । भाय् मस: धका: मचापिन्त नं न्ह्याक्व हे ख्व:सा नं हा:सा नं थ्व नियम याना हे तइ । थथे याना चाइनिज पिन्सं थ:गु भाय् थपू यानाच्वंगु दु ।
झी नेवा:त धा:सा थ:पिन्सं स:गु भाय् तक हे मल्हासे कर्किया भाय् भ्वासि भ्वासि चाया ल्हाना जुइमा: । अले हाकनं भाय् मस: धका ङिच्च न्हिला: मछा: नं मजू । दँ दँ तक नेवा: नेवा: धका हाला जुइपिं, नेवा: संस्था धका चायेका: त:गु संस्थाय् सक्रिय दुज: जुया जुइपिं, नेवा: मुना, नेवा: प्याखँ, नेवा: संस्कृति धका प्रदर्शन याना जुइपिं – अजा:पिं नेवा:त हे यक्व यक्व दु, गुम्हेसिनं न्ह्याक्व हे नेवा: नेवा: धका: जूसा नं नेवा:भासं न्ववायेमाल कि ‘भाय् मस:’ धका वास्याक्क न्हिला खँय् भाय् छ्यला हइ । धिक्कार का अजा:पिं च्य: नेवा:तय् बुद्धियात । खँ थुइका दिसँ, मुसुकाया दिसँ । फु सा जिगु इनाप यात छ्यलादिसँ ।

 क्याटेगोरीः नेपाल भाषा