दमकता हिका धेमालाइ देराको सिक्षा र रोजगारको स्थिति


दमकहेङ हिन्सा किसिमसो खाङलाउबुङ या थामे धेमालाईको भासिङ हिन्सा खाल्को उदाहरन जेङ्ली लोखे । राजनीतिको हिसाबसो खाङ्नुबुङ धेमालाईको हिन्सा राजनीतिज्ञगेलाई जोल्मीपाका थामेता दमक परिखे । धेमालाईको चुम्लुङसो, मालेको लाम्फा राजनीति पाका, सभासद ल्होका वाराङगेलाई या थामेसोङ दामा धाइका हिघाखे । धेमालाईको २०१५ सो २०१७ साल थेकापाको चुनाउता चुम्लुङसो ल्होका न्हेमी सांसद मध्ये माहाबीर वाराङ याङ थामेको हिघाखे र आन्धारु देउन्या नुहेँको हिघाखे । नरबहादुर वाराङ याङ थामेसो राजनीति पाका हिघाखे । ओबालाई न्हुसो लोका पुस्ताको धेमालाईको नेतागेलाईता एला थेकापा इस्तु याङ दमकसो ओल्हिका तिङ्खे । धेमालाईको कला, न्हाका, सांस्कृति र धर्मको काथा दोलाउबुङ या दमक थामेसोङ नावा नावा प्रयोग र कार्यक्रमगालाई ओल्हिपाका इतिहास तिङ्खे । देरागालाईता दोनु दोघरे हिन्सा काथाको भासिङ मिङ चलिका देराता लोखे ।

धेमालाईको जागिर चाका जनसक्तिको काथा पानुबुङ बास्ताबता या दमकदोङ आगाभारी लोखे । सिक्षाको काथा पालाउबुङ दमकदोङ आगाभारी लोखे । इस्का हिन्सा काथाहोई कासेङ प्रभाब जेङ्नासिङ का या दमकको बारेता एलोङ केस स्टडी पाका हिघाखा । झन्डै ए माहिना लागिपातेङ का या केस स्टडी पाका हिघाखा । केस स्टडीता लोका काथागालाईहेङ का या धेमालाईको लेख पाहासो जानकारी पालिको भासिङ या लेख लेखिखा ।

दमकता हिका धेमालाईको जनसक्तिहेङ खाङलाउ चरपाराता २६ झाना एसएलसी पाका, ११ झाना पिसीएल पाका, एमी नर्स, एमी ओभरसियर तिङ्खे ।

दमकता धेमालाईको ते ना (पन्ध्र) देरागालाई ही । इदोई देरागालाईता चरपारा, म्हुइका आर्नाखारी, आरियामाल, बुट्टाबारी, माहेँको खरखरे, दाउघासी, ताराबारी, दोघरे, जामुझार, सेतुमारी, दाहेँको खरखरे, बारघरे, नलबारी, बार्का आर्नाखारी र डाकिनी देरा परिखे । जनसंख्याको काथा दोलाउ चरपाराको ३८४, म्हुइका आर्नाखारीको २९८, आरियामालको ३९१, बुट्टाबारीको २९४, माहेँको खरखरेको २०८, दाउघासीको २७०, ताराबारीको १५५, दोघरेको २५७, जामुझारको ४४६, सेतुमारीको ३०३, दाहेँको खरखरेको ४१६, बारघरेको २१८, नलबारीको ७०४, बार्का आर्नाखारीको ३७४ र डाकिनीको २६० पातेङ जाम्मा द्या हाजार, क्वाहा साई सुम कुरी ते येई(४९७८) ही । साःगालाईको हिसाब पालाउ दमकता ९२२ साः वा जाहानपरिवारगालाई ही । औसत जाहानता संख्या खाङलाउ ५.४७ वा नामीपा तिङ्खे ।

मिलिङ हिका साःगालाईता जाम्मा ९२२ साः मध्येता ७४१ साःको मिलिङ ही र बाँकी १८१ साः जाहानको मिलिङदोङ मान्थु । प्रतिसतता खाङलाउ या मिलिङ हिका जाहानपरिवार ८०.३७ र मान्थुका १९.६३ प्रतिसत तिङ्खे । दमकता बैदेसिक रोजगारता हानिकालाईको संख्या इस्तु तिङ्खे । या थामेको धेमालाईको आम्दानीदोङ बैदेसिक रोजगार भाइका तिङ्खे । ४९७८ जनसंख्याता ५६० झाना बाहार देस कतार, अरब, मलेसिया, अमेरिका, दुबई हानिका तिङ्खे । या प्रतिसतता खाङलाउ ११.२५ प्रतिसत जाम्मा जनसंख्याको जेङ्खे । देरागालाईता आसा इस्तु जाहानपरिवारको मिलिङ हिका देराता जामुझार परिखे । या देराता ८३ साः मध्येता ७९ साःको मिलिङ ही वा ९५.१८% साःको मिलिङ ही । झाराङ खान्तेङ इस्तु सुकुम्बासी हिका देराता माहेँको खरखरे देरा परिखे । जाम्मा ४१ साः मध्येता २४ साःको मिलिङदोङ मान्थु । या देराता सुकुम्बासी धेमालाईको प्रतिसत ४१.४६% ही । जनसंख्याहेङ आधार मानिनु ताराबारी झाराङ खान्तेङ म्हुइका देरा र नलबारी झाराङ खान्तेङ बार्का देराता परिखे ।

गोताङ जामालाई एसएलसी पाकाताङ बाहार हानिकाताङ पानु जुम्नी केलाईको चान, चामिन्दीगेलाई आसा रेम्का थामेता थुकाली माद्वावा दोका काथा बुझिली र एलोङ नीतिदोङ बानाइली गोइका काथा लोहोई धेमालाई माझाता ।

एला देराको साक्षरता दर खाङलाउ चरपाराको ५८.५९%, म्हुइका आर्नाखारीको ६२.७५%, आरियामालको ५९.३४%, बुट्टाबारीको ६६.६७%, माहेँको खरखरेको ६८.७५%, दाउघासीको ६५.५६%, ताराबारीको ६०%, दोघरेको ७०.८२%, जामुझारको ६९.२८%, सेतुमारीको ५१.८२%, दाहेँको खरखरेको ६२.९८%, बारघरेको ६०.५५%, नलबारीको ५०.७१%, बार्का आर्नाखारीको ५९.०९% र डाकिनीको ५०.७६% केस स्टडीको सर्भे तथ्यांकता तिङ्खे । या दमकलिता हिका धेमालाईको औसत साक्षरता दर ६०.३७% र निरक्षर दर ३९.६३% तिङ्खे । साक्षरता दरहेङ खाङलाउ झाराङ खान्तेङ कमता नलबारी देरा परिखे । इताको साक्षरता दर ५०.७१ खिनिङ ही । झाराङ खान्तेङ इस्तुता दोघरेको परिखे । या देराको साक्षरता दर ७०.८२% ही ।

दमकता हिका धेमालाईको जनसक्तिहेङ खाङलाउ चरपाराता २६ झाना एसएलसी पाका, ११ झाना पिसीएल पाका, एमी नर्स, एमी ओभरसियर तिङ्खे । म्हुइका आर्नाखारी देराता २३ झाना एसएलसी पाका, एमी पिसीएल पाका, न्हेमी बेचलर पाका, एमी अनमी, एमी अक्युपंचरिस्ट ही । आरियामालता २१ झाना एसएलसी पाका, न्हेमी बेचलर पाका ही । बुट्टाबारीता १९ झाना एसएलसी पाका, एमी पिसिएल पाका र एमी अनमी ही । माहेँको खरखरेता २७ झाना एसएलसी पाका, ४ पिसिएल पाका, एमी बेचलर पाका ही । दाउघासीता १७ झाना एसएलसी पाका, ५ पिसिएल पाका, ५ बेचलर पाका, एमी नर्स र एमी अमिन ही । ताराबारीता १६ झाना एसएलसी पाका, एमी पिसिएल र एमी मास्टर्ड डिग्री पाका ही । दोघरेता २४ झाना एसएलसी पाका, ६ पिसिएल पाका, ३ बेचलर पाका, २ मास्टर्ड डिग्री पाका, एमी बेचलर नर्सिङ र एमी अमिन ही ।

जामुझारता ३८ झाना एसएलसी पाका, १३ पिसिएल पाका, २ म्युजिसियन ही । सेतुमारीता ९ झाना एसएलसी पाका, एमी पिसिएल र एमी बेचलर पाका ही । दाहेँको खरखरेता ३२ झाना एसएलसी पाका, ८ पिसिएल पाका, ३ बेचलर पाका, एमी ओभरसियर र एमी अमिन ही । बारघरेता १३ एसएलसी पाका, ८ पिसिएल पाका, १ बेचलर पाका र एमी ओभरसियर ही । नलबारीता ३४ झाना एसएलसी पाका, ८ पिसिएल पाका, २ बेचलर पाका ही । बार्का आर्नाखारीता २१ झाना एसएलसी पाका, २ पिसिएल पाका, २ बेचलर पाका, एमी मास्टर्ड डिग्री पाका र एमी इन्जिनियर ही । डाकिनीता १० झाना एसएलसी पाका, ४ पिसिएल पाका, १ बेचलर पाका जनसक्ति ही । दमकता ३४१ झाना एसएलसी पाका, ८५ पिसिएल पाका, २३ झाना बेचलर डिग्री पाका, ४ मास्टर्ड डिग्री पाका सुधाङ ४५३ जनसक्ति त्यार जेङ्का ही । या दमकको जनसंख्याको ९.१०% जेङ्खे ।som-dhimal

रोजगारको काथा दोलाउ दमकको हिन्सा धेमालाई मजदुर क्षेत्रता काम पाखे । मिलिङ हिकालाईबुङ मिलिङ खिनिङ माचोइखे, बेपार बेबसाईभारीबुङ लागिका तिङ्खे । एताको द्याङगेलाई पेसाता कृषि दोलाउबुङ मिलिङसो बाहेक भेनेङ कामगालाईताबुङ लागिका तिङ्खे । मजदुर, बेपार, कृषि, डाइभर, ठेक्कापट्टा, दोकान, सिक्षनपेसा, राजनीति, समाजसेवी भाइका कामगालाईता दमकको द्याङगेलाई लागिका ही । दमक सहर जेङलाउबुङ सहरता धेमालाई काम निङचाली दोका मातिङखे । दमक धेमालाई देरा माझाता चाहा बागान हिलाउबुङ इन्ता धेमालाई काम निङ्का मान्थु । सहरलिता हिन्सा सारकारी आफिसगालाई हिलाउबुङ धेमालाई जागिर चाली दोका मातिङ्खे । तर धेमालाईको एलाको बान्चिका आधार दोका दोङ बैदेसिक रोजगार जेङ्का ही । हिन्सा वाजान, बेजान, बेबालाई वाबालाई बाहार देसभारी हानिका ही । बाहार हानितेङ पाइसा टाका कामाइली ते मारेम्का माको, रेम्का काथा । तर पह्रिका बेला बाहार हानिका, न्हुसो बाहारसो लोतेङ पह्रिनु ते जेङधाङ बुरु बाहार पह्रिका बेला हानिघा दोकासो सुकसुक माज्याको दोतेङ रेम्फा गाइड पाका काम आबाआमाईको कान्धेता नानी लोका ही । गोताङ जामालाई एसएलसी पाकाताङ बाहार हानिकाताङ पानु जुम्नी केलाईको चान, चामिन्दीगेलाई आसा रेम्का थामेता थुकाली माद्वावा दोका काथा बुझिली र एलोङ नीतिदोङ बानाइली गोइका काथा लोहोई धेमालाई माझाता ।

 क्याटेगोरीः धिमाल